De dj-licentie: waarom, voor wat en voor wie?

Aan de hand van een aantal vragen en antwoorden, proberen we wat meer duidelijkheid te scheppen. Voor sommige vragen gingen we te rade bij Jozua Laga, medewerker bij SABAM.

Vraag: Waarom moeten dj’s in het bezit zijn van een licentie als ze met kopieën van eigen, legaal verworven originelen willen draaien?

Antwoord: De dj-licentie is een toelating voor ‘de reproductie van originele geluidsdragers voor mededeling aan het publiek’.
In principe is het altijd verboden om de (legale) kopieën te draaien, maar dan zou je nooit mogen draaien van op een laptop of met eigen compilaties. Daarom werd een licentie ontwikkeld waardoor je dit voortaan wél kan. Je koopt met andere woorden een extra toelating.

Vraag: Je moet dus geen dj-licentie hebben als je enkel een kopie maakt voor eigen gebruik in privékring en als je met originelen draait. Je moet als dj wel een licentie hebben om met kopieën van je eigen cd’s of platen te mogen draaien. Op welke wet en wetsartikels is dit eigenlijk gebaseerd?

Antwoord: Zie hiervoor de wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten (link):

* artikel 1 § 1 al. 1: Er is toestemming nodig om een beschermd werk te mogen reproduceren.
* artikel 22 § 1. 5°: Er is geen toestemming nodig voor kopieën gemaakt in de familiekring en alleen bestemd voor gebruik in familiekring.

Vraag: Wanneer werd de dj-licentie precies ingevoerd en is dit enkel een initiatief van SABAM?

Antwoord: De licentie is verkrijgbaar vanaf 1 januari 2007, maar de echte campagne werd pas vanaf juni 2008 op gang gebracht. De licentie is een initiatief van zowel SABAM als SIMIM (de belangenvereniging van de platenproducenten). Deze licentie dekt dus zowel de auteursrechten als de producentenrechten. SABAM heeft hiervoor een mandaat van de SIMIM ontvangen. Het gedeelte producentenrechten wordt dan door SABAM doorgestuurd naar de SIMIM.

Vraag: Voor het afspelen van muziek in het openbaar, betaalt de organisator van een fuif al auteursrechten en de billijke vergoeding (voor uitvoerders en producers van muziek). Waarom moet ik dat dan als dj – d.m.v. de dj-licentie – ook nog eens doen als ik met kopieën ga draaien?

Antwoord: Dat de organisator rechten betaalt voor de openbare mededeling, doet hier niet ter zake. Het gaat hier over het recht op reproductie, niet over het recht op openbare mededeling. De dj-licentie zorgt er dus voor dat je kopieën mag maken en dat je deze mag gebruiken in het openbaar. De licentie geeft jou deze toestemming in naam van al de rechthebbenden (auteurs, uitvoerders en producenten) van de muziek.

Vraag: Hoe zit het eigenlijk met het gebruik van mp3’s, aangekocht via een legaal downloadplatform?

Antwoord: Een legale download heeft hetzelfde statuut als een originele cd of vinylplaat. D.w.z. dat indien je enkel met originele, legale downloads zou draaien, je geen dj-licentie hoeft aan te gaan. Wat is nu een legale download? Dat is de download die zich op de computer bevindt waarmee/waarop je hebt gedownload. Bijv. indien je een laptop hebt, download je rechtstreeks op deze computer en gebruik je deze laptop tijdens de dj-activiteiten, dan is er geen sprake van een kopie. Van zodra je een kopie maakt van deze originele download (op cd-r, andere harde schijf, enzovoort), dan spreekt SABAM opnieuw van een kopie en is bijgevolg een licentie vereist. Tip: Bewaar in het geval van legale downloads altijd de aankoopbewijzen. Deze dient de dj bij zich te hebben tijdens zijn/haar activiteiten.

Vraag: De fabrikanten van lege cd’s en andere geluidsdragers betalen al een vergoeding voor het kopiëren van geluidswerken en audiovisuele werken (de Auvibelvergoeding). Deze vergoeding is in de prijs van de cd’s en andere dragers, waarmee je kopieën kan maken, inbegrepen. Waarom moet ik dan ook nog eens een reproductievergoeding betalen middels de dj-licentie?

Antwoord: De Auvibelvergoeding is inderdaad in de prijs van cd-r's inbegrepen bij aankoop. De Auvibelvergoeding heeft echter betrekking op het eigen gebruik van cd-r's (kopieën) in de private sfeer, maar dekt NIET het gebruik van kopieën in het openbaar. Hiervoor is dus een bijkomende toelating nodig. De dj-licentie geeft je deze toelating.

Lees hier meer over de Auvibelvergoeding

Vraag: SABAM kan enkel de rechten innen voor muziek waarvoor zij effectief de rechten bezitten. Waar is deze lijst te vinden, of wordt standaard een forfait aangerekend?

Antwoord: De lijst van beschermde werken kan worden geraadpleegd op de website van SABAM (surf naar deze pagina en klik op 'akkoord'). Het forfait dat wordt aangerekend, is inderdaad standaard. Het bedrag zelf werd bepaald in overleg met SIMIM, de belangenvereniging van de platenproducenten, van wie SABAM een mandaat heeft verkregen.

Vraag: Een dj zonder dj-licentie draait op onze fuif toch met kopieën. Wie is dan verantwoordelijk en wie moet de eventuele boete betalen: de organisator of de dj?

Antwoord: Diegene die kopieën maakt en er mee gaat draaien, is daarvoor zelf verantwoordelijk. De eventuele boete is dan ook voor hem of haar.

Vraag: Worden er eigenlijk al niet genoeg vergoedingen betaald op het moment dat je het origineel aankoopt, je je een blanco drager of kopieertoestel aanschaft, of wanneer de organisator de rechten voor openbare mededeling betaalt?

Deze vraag werd door Poppunt voorgelegd aan Dirk Vervenne van de juridische dienst van SABAM. Vervenne beantwoordde de vraag negatief. SABAM vindt het logisch dat er auteursrechten worden betaald voor alle exploitaties waarvoor volgens de wet een toestemming nodig is: uitzending van muziek op radio of televisie, gebruik op concerten, fuiven of internet, en dus ook voor kopieën die door dj’s gemaakt worden.

Tip: Lees het artikel over de dj-licentie in het fonkelnieuwe magazine van Poppunt! Je kan het ook downloaden via deze link.

Tip: Een tijdje geleden vatten Peter Luts, dj en producer van Lasgo en Alex Trappeniers, advocaat en docent auteursrecht, het idee op om een belangenvereniging op te richten van en voor Belgische dj’s. Lees meer via deze link.

Zit je nog steeds met vragen over de dj-licentie, contacteer dan Jozua Laga via Jozua.Laga@sabam.be of tel. (02) 286 82 91.