Algemene principes
-
Voorzichtig met preventieve maatregelen
-
Een goede verhouding tussen maatregel en probleem
-
Permanente algemene versus tijdelijke maatregelen in concrete situaties
-
Extra regels tegenover bestaande wettelijke instrumenten
-
Verhouding tot hogere rechtsregels
Voorzichtig met preventieve maatregelen
Een burgemeester is beperkt in zijn/haar mogelijkheden om preventieve maatregelen te nemen. Een preventieve maatregel beperkt in vele gevallen een recht, en daar staat de wetgever huiverachtig tegenover. Als je toch opteert voor een preventieve maatregel, dan moet je die goed kunnen motiveren.
Een goede verhouding tussen maatregel en probleem
Een burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde. Als er zich problemen voordoen dan neem je de nodige maatregelen. Die maatregelen moeten echter altijd in verhouding zijn tot het probleem dat zich stelt.
De Raad van State is sterk gekant tegen algemene politieverordeningen, men is wel voor tijdelijk geldende maatregelen. Een gemeente moet dus steeds kunnen aantonen dat de overlast uitsluitend met die genomen maatregel kan worden bestreden. De Raad van State oordeelde in het verleden meermaals dat er een redelijk verband moet zijn tussen de genomen maatregelen en het onheil dat de burgemeester wil tegengaan. Maatregelen moeten dus steeds proportioneel zijn.
Permanente algemene versus tijdelijke maatregelen in concrete situaties
Je moet op zoek gaan naar een evenwicht tussen algemene maatregelen en tijdelijke maatregelen. De voorkeur gaat meestal uit naar maatregelen die tijdelijk in het leven geroepen worden om op te treden bij concrete problemen.
De Raad van State vreest dat er niet-bedoelde slachtoffers zullen zijn van een algemene reglementering en wijst erop dat je met algemene reglementering teveel bevoegdheden afneemt van de gemeenteraad. Je moet zoveel mogelijk vermijden dat de gemeenteraad niet meer moet oordelen over individuele gevallen.
Extra regels tegenover bestaande wettelijke instrumenten
Je stelt je als gemeente best ook de vraag of het nodig is bijkomende regels op te leggen. Als gemeente beschikt je al over een brede waaier aan wettelijke instrumenten die kunnen dienen als kapstok om onveilige situaties aan te pakken. We zetten ze hierbij op een rijtje:
- Attest hygiëne (240b) KB 3 april 1953.
- Brandweernormen en –attest.
- Bevoegdheid die de gemeente heeft vanuit VLAREM (hoofdstuk 6.7) om uitzonderingen toe te staan op de geluidsnormen van het KB van 24/02/1977.
- De bevoegdheden die een gemeente heeft vanuit de Nieuwe Gemeentewet (Art. 134Ter en Art 134quater) om een gelegenheid waarrond er regelmatig overlast is tijdelijke te sluiten en dit voor een duur van maximum drie maanden.
- Het Hof van Beroep in Antwerpen oordeelde op 31 mei 2001 dat een burgemeester een fuif die geen bijzondere gelegenheid is en die plaats vindt in een zaal waarvoor er geen milieuvergunning werd afgeleverd, moet stil leggen als de organisator geen milieuvergunning heeft aangevraagd. Hierdoor wordt het duidelijk dat niet altijd de zaaluitbater – die zijn zaal occasioneel verhuurt - over een milieuvergunning moet beschikken, maar dat die verantwoordelijkheid ligt bij de organisator.
Verhouding tot hogere rechtsregels
Artikel 135§ 2 van de Nieuwe Gemeentewet stelt dat de gemeenten slechts bevoegd zijn voor zover de aangelegenheid in kwestie niet buiten hun bevoegdheid is gehouden. Tevens mogen op grond van artikel 119, tweede lid van de Nieuwe Gemeentewet de politiereglementen van de gemeenteraad niet in strijd zijn met de wetten de decreten, de ordonnanties, de reglementen en besluiten van de Staat, de Gewesten, de Gemeenschappen, de Gemeenschapscommissies, de provincieraad en de bestendige deputatie van de provincieraad. De politionele bevoegdheid van de gemeenteraad moet in een aantal gevallen dus wijken voor de bevoegdheden ter zake van andere of hogere overheden.
Hieruit volgt ook dat de gemeenteraad geen politiereglementen mag uitvaardigen voor die domeinen die de hogere overheid bij wet en op grond van de wet genomen uitvoeringsbesluiten al volkomen heeft gereglementeerd, m.a.w. waarover deze overheid een systematische en sluitende reglementering heeft uitgevaardigd.
Anderzijds blijft de gemeenteraad zolang een bepaald domein niet volkomen geregeld is door de hogere overheid, bevoegd om daarover aanvullende politiereglementen uit te vaardigen die echter niet in strijd mogen zijn met de reglementering van de hogere overheid.
Gemeenteraden kunnen onder meer politiereglementen uitvaardigen betreffende de brandveiligheid van publiek toegankelijke plaatsen, zoals fuifzalen, het sluitingsuur van drankgelegenheden, de openbare orde tijdens manifestaties op de openbare weg.
