Verhoging van de geluidsisolatie
Weloverwogen keuzes maken
Als je investeert in een nieuwbouw of renovatie van een feest- en fuifzaal, is het belangrijk vooraf goed te weten waaraan je begint. Welke zijn de behoeften? Wil je regelmatig fuiven en concerten organiseren in de locatie, dan moet deze voldoen aan bepaalde geluidsnormen. Voor jongerenfuiven moet je minimaal 95 dB(A) kunnen reproduceren, voor concerten best nog meer, 110 dB(A) is dan wenselijk.
Om zalen optimaal te kunnen gebruiken, zijn een aantal geluidsreducerende maatregelen om de geluidsoverlast te beperken zeker geen luxe. Een ruimte akoestisch isoleren, is het werk van specialisten. Bij elke nieuwbouw of grondige sanering dien je vooraf stil te staan bij de isolatievraag. Maar al te vaak gebeurt dit pas na de 'oplevering. Dit is hopeloos te laat omdat het op dat moment technisch bijna niet meer in orde te krijgen is. Hierdoor zal de kostprijs (in de meeste gevallen) 50% van de nieuwbouwwaarde bedragen.
Bij nieuwbouw, aankoop gebouw of grondige renovatie van een gebouw is het dan ook steeds zinvol vooraf een grondig akoestisch onderzoek te laten uitvoeren.
Bij bestaande zalen kan je soms tot de conclusie komen dat een investering zinloos is, zeker als er gemeenschappelijke muren zijn met bewoonde ruimtes. Met het gebruik van de best beschikbare technieken kan je maar een reductie krijgen van de geluidsemissie (doorstraling van het geluid) van 60 dB(A).
In het geval van gemeenschappelijke muren (of plafonds) met bewoonde ruimtes is een investering ronduit af te raden. Zelfs het zogenaamd 'box-in box'-systeem (waarbij er een volledig nieuwe constructie wordt gemaakt binnen en los van de bestaande constructie) is geen goede oplossing. Het optimaal verwachte geluidsniveau ga je dan gewoonweg nooit kunnen halen. Een 'box-in box'-systeem heeft dus vooral zin als het bestaande gebouw volledig los staat van andere gebouwen. Enkel op deze manier kan worden vermeden dat structuurgeluiden zich voortplanten.
Een nieuwbouw zal in vele gevallen de meest ideale oplossing zijn, als uiteraard de nodige financiële middelen voorhanden zijn. Toch moet je ook in dit geval niet over één nacht ijs gaan. De inzet van een gespecialiseerd akoestisch bureau is altijd noodzakelijk. De prijs van de nieuwbouw zal trouwens hooguit met 2 à 3% stijgen.
In vele gevallen zullen de kleine ingrepen niet volstaan. Wanneer het gewenste geluidsniveau van 95 dB(A) niet kan worden gehaald, zal er dus een sanering van het gebouw moeten plaatsvinden.
Een verhoging van de geluidsisolatie moet vooral bekeken worden in functie van de frequentie-inhoud van het te dempen geluid en de voortplantingswegen van het geluid. In geval van muziek zijn hoofdzakelijk de lage frequenties (de bassen) erg belangrijk. Dit wil zeggen dat vele zalen wel voldoen aan de popmuziekfrequentie maar niet aan de housefrequentie.
Het is dan ook erg belangrijk dat het lastenboek niet enkel het aantal decibels moet vastleggen dat bij oplevering moet kunnen gemeten worden maar ook dat dit moet kunnen bij de housefrequentie.
Om tot een goede analyse van het probleem te komen, moet er met alle mogelijke factoren rekening worden gehouden (zie verder). Om een goede geluidsisolatie te bekomen, doe je best een beroep op specialisten. Zonder ervaring ga je in vele gevallen de verkeerde investering doen: geld uitgeven om de bestaande isolatiewaarde van een gebouw te verslechteren.
Het is daarom belangrijk erop te wijzen dat :
de uiteindelijke isolatiewaarde wordt bepaald door de zwakste schakel in het geheel;
dubbelwandige systemen tot betere resultaten leiden dan enkelvoudige;
drie- of vierwandige systemen (meestal) akoestisch slechter zijn dan een goed geconcipieerd dubbelwandig systeem: het risico is zelfs erg groot en reëel dat het aanbrengen van de derde wand met spouw en/of drempel het gunstig effect van de dubbele wand opheft (dit geldt niet als een extra voorzetwand tegen de eerste voorzetwand wordt aangebracht, waardoor de isolatie aanzienlijk beter zal worden);
een goede afdichting bij het behalen van hoge isolatiewaarden niet mag vergeten worden: de verzwakking van een geluidsisolatie t.g.v. kieren is evenredig met de oppervlakte ervan (0,1% kier zorgt voor een 'winst' van slechts 30 dB(A) i.p.v. de verwachte 60 dB(A).
bij luchtgeluidsisolaties vanaf 45 à 55 dB andere voortplantingswegen (structuurgeluid) toenemen aan belang en de uiteindelijke geluidsreductie gaan bepalen: je kan dan de luchtgeluidsisolatie van een wand weliswaar nog verhogen, maar het effect ervan staat niet meer in verhouding tot de verwachtingen.
Factoren die de geluidsisolatie bepalen
Voortplantingswegen
Inzake de voortplantingswegen dient een onderscheid te worden gemaakt tussen luchtgeluid en contact- en structuurgeluid. Luchtgeluid plant zich voort via de lucht, contactgeluid via structuren die met elkaar verbonden zijn (trillingen die zich verplaatsen via de vloer, zoldering, balken).
Om contactgeluid te minimaliseren is het dus nodig starre verbindingen tussen de structuren te vermijden en/of te verwijderen. Als dit niet realiseerbaar is, dient gestreefd naar een minimale contactoppervlakte tussen de verbinding van de structuren (een contactpunt is veel efficiënter voor minimale overdracht dan een grote contactoppervlakte).
Deze principes ter voorkoming of minimalisering van contactgeluid dienen tevens gehanteerd te worden bij de opbouw van dubbelwandige systemen : m.a.w. de ene wand moet dan zo los mogelijk staan van de andere wand.
Qua voortplantingsgeluid dient tevens nagegaan langs waar het meeste geluid wordt doorgelaten : daken, verluchtingsroosters, deuren en ramen zijn de zwakste schakels voor voortplantingen naar buiten toe.
Isolatiewaarde
Inzake luchtgeluidsisolatie spelen volgende factoren een rol :
De massa per eenheidsoppervlakte
Het algemeen principe is dat de geluidsisolatie toeneemt bij hogere frequenties. M.a.w. voor een bepaalde constructie zal de geluidsisolatie veel beter zijn bij hogere frequenties dan bij lagere en andersom. Om laagfrequent geluid te isoleren is veel meer massa nodig dan om hoogfrequent geluid te isoleren.
Voor geluidsisolatie van lage frequenties zijn dus grote massa’s vereist. De massa is echter niet de enige bepalende factor en zeker niet voor de lage frequenties.
Resonantiefrequenties
Vaste materialen hebben de eigenschappen van stijfheid en massa en hebben daardoor ook bepaalde resonanties. De resonatiefrequenties bepalen de geluidsisolatie van een enkelvoudige wand bij de lage frequenties. Rekening houdend met de frequentie-inhoud van muziek moeten resonantiefrequenties in het gebied boven de 100 Hz, of beter nog 50 Hz, absoluut worden vermeden.
Bij dubbelwandige constructies met spouw kunnen ook spouwresoluties optreden, waardoor bij deze frequenties een aanzienlijke vermindering van de geluidsisolatie optreedt.
Buigstijfheid
Geluid plant zich in een structuur anders voort dan in de lucht. Om een goede geluidsisolatie te bekomen, moet de overgang van geluid in de lucht naar trillingen in de wand moeizaam verlopen. Als de geluidsenergie van de lucht gemakkelijk kan worden overgedragen naar de wand, zal dit immers een vermindering van de geluidsisolatie als gevolg hebben. Grensfrequenties beneden 1000 en liefst 2000 Hz zijn dus absoluut te vermijden voor isolatie tegen muziekgeluid.
Interne demping en andere aspecten
(trillingsmoden, effect van inklemming, afstraalgraad, …) kunnen in het kader van deze uitgave onmogelijk worden besproken.
