Geluidsvolumes beheersen en tegelijkertijd zorgen voor een kwalitatieve weergave van de muziek

• De akoestiek van een ruimte
• Goede apparatuur, en die op de juiste wijze gebruiken
• Geluidsvolumes bij liveconcerten
  
   

De akoestiek van een ruimte

Eenzelfde geluidsbron klinkt in verschillende ruimtes soms totaal anders. Iedere zaal, café, tent ... heeft immers zijn eigen akoestiek. De ene ruimte geeft veel meer ‘galm’ dan de andere. In een goed gedempte zaal klinkt het geluid stiller dan in een grote ruimte met veel galm. Daarom is het in sommige ruimtes veel makkelijker om een kwalitatieve geluidsweergave te krijgen dan in andere.

Het is dus in sommige ruimtes ook veel makkelijker om de geluidsnormen te respecteren dan in andere. De akoestiek van een ruimte is een even belangrijke factor als het geluidsmateriaal waarmee wordt gewerkt. In het algemeen gelden hierbij volgende principes:

• Harde materialen (hout, steen, metaal, maar ook bv. tentzeil) weerkaatsen het geluid meer en harder dan zachte materialen (doeken, tapijt, isolatiemateriaal ...).
   
• In ruimtes die het geluid meer en harder weerkaatsen, klinkt hetzelfde geluid luider dan in een gedempte ruimte. In gedempte ruimtes is het dus makkelijker om de geluidsnormen te respecteren.
   
• Een ideale ruimte om te werken met versterkte muziek aan hoge volumes is dus een ruimte met veel “demping”. Deze demping kan je bekomen door het gebruik van speciale (dure) akoestische panelen, maar dat is niet altijd nodig. In veel gevallen kun je met doeken, of absorberende (isolatie)materialen al een zeer goed resultaat bekomen. Ook het aanwezige publiek dempt het geluid: een lege zaal klinkt dikwijls veel luider dan een volle zaal. Bij liveoptredens met luide drums of andere luide geluidsbronnen op het podium kun je soms spectaculaire resultaten halen door bv. dempend materiaal aan te brengen op plafond en wanden boven en naast het podium.
   

Goede apparatuur, en die op de juiste wijze gebruiken

Het spreekt vanzelf dat goede geluidsapparatuur helpt om een goede weergave van muziek te bekomen, zowel voor livemuziek als opgenomen muziek. Het is met een kwalitatieve muziekinstallatie dan ook heel wat makkelijker om de geluidsnormen te respecteren dan met een installatie die niet goed functioneert of gewoon van mindere kwaliteit is. Daarnaast is het ook belangrijk dat je de juiste apparatuur gebruikt op de juiste plaats. Te grote luidsprekers in een te kleine zaal zijn geen goed idee, en omgekeerd.

Minstens even belangrijk is hoe de geluidsapparatuur wordt opgesteld en bediend. Een kwalitatieve installatie die slecht is afgeregeld, klinkt nooit goed. In het algemeen gelden hier de volgende principes:      

• Luidsprekers moeten juist worden geplaatst. Dat wil zeggen: voldoende hoog (zodat het geluid niet wordt belemmerd door publiek), en juist gericht. Luidsprekers die te dicht bij een muur staan, niet goed gericht zijn of te laag staan, werken niet optimaal. Om die reden zet men vaak het volume hoger om toch het gewenste effect te bereiken. Het gevolg daarvan is dan weer dat de muziek slecht klinkt en dat de geluidsnormen worden overschreden. Probeer ook minstens een afstand van 0,5 tot 1 meter tussen het publiek en de luidspreker te voorzien. Dichtbij de luidsprekers gaat het niveau zeer snel omhoog en hierdoor stel je het publiek bloot aan erg hoge geluidsniveaus.
   
• Dikwijls wordt het volume hoger gezet om ervoor te zorgen dat men overal (ook achteraan in de zaal, ook in de uithoek van het café ...) de muziek goed kan horen. In vele gevallen kun je dat beter oplossen door meer, maar kleinere luidsprekers te plaatsen. Zo krijg je een betere spreiding, ook op een laag volume.
   
• De algemene afstelling van een installatie laat je het best uitvoeren door een professionele geluidstechnicus. Zeker bij grotere installaties geldt dat de geluidsnormen makkelijker nageleefd kunnen worden als de installatie goed is afgesteld. Een transparant en evenwichtig geluidsbeeld zorgt er immers voor dat geluidstechnici en dj’s minder geneigd zijn om meer volume te geven. Meer bepaald gaat het hier over het afstellen van de verschillende frequenties (een juiste verhouding tussen bassen, middentonen en hoge tonen) en de regeling van de aparte volumes van de verschillende luidsprekers.
   

Geluidsvolumes bij liveconcerten

Het versterken van livemuziek is uiteraard complexer dan het afspelen van opgenomen muziek op cd of een ander medium. In het algemeen geldt dat liveconcerten in kleine ruimtes meer problemen geven dan concerten in grote professionele zalen. Zowel wat betreft de geluidskwaliteit als het naleven van de geluidsnormen ligt de oorzaak van vele problemen zeer dikwijls aan de bron, op het podium. Veel problemen kun je al voorkomen of oplossen door aandacht te schenken aan volgende punten:

• Alles begint bij een goede start-balans op het podium. Als de drummer véél te luid speelt t.o.v. de andere instrumenten, als een gitarist zijn gitaarversterker drie keer zo luid zet als de bassist, kan het concert nooit goed klinken, en wordt het naleven van de geluidsnorm een moeilijke opdracht. Daarom is het goed als de geluidstechnicus van dienst in eerste instantie de muzikanten helpt of hen ervan probeert te overtuigen om op een aanvaardbaar en gebalanceerd volume te spelen op het podium.
   
• Een gitaarversterker naar de muzikanten richten in plaats van naar het publiek kan bijdragen tot een betere balans voor het zaalgeluid.
   
• Stillere cymbalen, of dempers op de cymbalen, kunnen soms wonderen verrichten om het algemeen podiumvolume naar beneden te krijgen.